Serbest Bölgeler

0

SERBEST BÖLGELER

Serbest Bölgeler bir ülkenin ulusal egemenlik sınırları içerisinde bulunan bunun yanında aynı ülkenin gümrük sınırları dışında kaldığı kabul edilen ticari alanlardır. Serbest bölgeler bulundukları ülkelerin ve bölgelerin ekonomik gelişme düzeyini arttırır, dış ticaret anlamında ülkelerin gelişmesini sağlar. Serbest bölge ülke için ayrıcalıktır, ihracatı teşvik etmektedir. Hükumetler tarafından da bu anlamda önemli derecede desteklenmektedir. Bu bölgelerin kurulup faaliyete geçirilmesindeki temel amaçları birkaç maddede özetleyecek olursak;

1) İhracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek ve ihracatın gelişmesini sağlamak,

2) Ülkeye yabancı sermaye ve teknoloji girişini sağlamak,

3) Ekonominin temel girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli bir şekilde tedarik edebilmek,

4) Uluslararası ticareti geliştirmek, ülkenin bu anlamda kalkınmasını sağlamak, uluslararası boyuttaki konumu sağlamlaştırmak olarak sıralanabilir.

Serbest bölgelerin avantajları bulundukları ülkelerde oldukça fazladır; yabancı sermaye girişi ve teknolojik gelişme sağlanabilir. Ham madde ve ara mallara kolaylıkla ulaşılabilir, teşvikler sayesinde üretimde düşük maliyet sağlanabilir, yeni istihdam olanakları yaratılır, dış ticaret gelişir, ülkeye döviz girişi sağlanır, milli gelir artışı gerçekleşir. Tüm bunların yanında olumsuz yönleri de yok değildir; uluslararası standartlara uygun bir serbest bölge oluşturmak maliyetli olabilir. Özellikle gelişmiş ülkelerde bulunan bölgeler girdinin bir kısmını 3. dünya ülkelerinden ucuz olarak temin ederler, bu durum da ithalat oranları arttıracaktır.

Serbest bölgelerin çeşitleri: Serbest Ticaret Bölgeleri, Serbest Üretim Bölgeleri, Serbest Limanlar, Yatırım Bölgeleri, Serbest Bankacılık Bölgeleri, Antrepolar, Transit Bölge.

TÜRKİYE’DE SERBEST BÖLGELER:

Türkiye’de serbest bölgeler, ihracat ve ithalatın daha kolay ve yaygın olabilmesi amacıyla yeterli girdi sağlanabilmesi ve bunun yanında özellikle ihracatın artmasını sağlayacak zincirin halkalarından biridir. Türkiye’de serbest bölge kullanıcıların en fazla yürüttüğü faaliyetler; üretim,alım-satım, depo işletmeciliği, bankacılık, iş yeri kiralama, montaj-demontaj, bakım-onarım gibi iş alanlarıdır. AB’de bulunan serbest bölgeler ise genellikle serbest liman niteliğ göstermektedir.

Serbest bölgelerin ihracata katkısı oldukça fazla olmaktadır. Bunun yanında istihdama olan katkısı ve yeni iş gücü yaratma payı da yüksektir. 2008’de toplam 50,641 kişiye serbest bölgeler kapsamında iş imkanı yaratılmıştır. Türkiye’nin en önemli serbest bölgesi TUBİTAK-MAM olmaktadır. AR-GE’ye dayalı olarak yeni teknolojilerin sanayiye kazandırıldığı, teknoloji transferlerinin gerçekleştirildiği bir serbest  bölgedir. Antalya-Kocaeli Serbest Bölgesi deniz taşıtı üretiminde gelişmiş bir bölgedir. Asya, Avrupa, Orta Doğu, Balkanlar, Karadeniz, Kafkasya gelişmiş taşımacılık ağıdır. Ege Serbest Bölgesi ise özel bir şirket tarafından kurulan ve işletilen ilk serbest bölgedir. Önemli bir de uzay kampı mevcuttur. Tüm bunlar Türkiye’nin dış ticaret boyutunda ve ekonomik perspektifte gelişmesini sağlayan gelişmelerdir.

Çin örneğine biraz değinmek gerekirse, Çin’de yaklaşık 13 tane Serbest Bölge bulunmaktadır, En büyük ve en eskli bölgesi olan Waigaogiao bölgede telekomünikasyon anlamında oldukça geniş bir alt yapıya sahiptir. Taşımacılıkla ilgili  tüm alanların gelişmesini sağlamıştır. Finansal ağlar bakımından oldukça geniş bir yapıya da sahip olan Çin ekonomisinde serbest bölgelerin konumu çok önemli olmaktadır. Çin’deki serbest bölgelerde ağırlıklı olarak ;giyim, elektronik, telekomünikasyon gibi birçok şirket mevcuttur ve çok önemli faaliyetlerde bulunmaktadırlar. Ayrıca Serbest Bölgelerde istikrarlı şekilde işleme, depolama, veri dağılımları ve lojistik işlemleri uygulanmaktadır.

 

 

Cevap Yaz