Türkiye’nin 2012 Cari İşlemler ve Dış Ticaret Durumu

0

Türkiye’nin Dış Ticaret Gelişmeleri ve Cari İşlemler Dengesi Açısından 2012 Gelişmeleri

CARİ İŞLEMLER AÇIĞI

Şekilde; faiz dışı borçlanma gereği (FDBG), kamu kesimi borçlanma gereği (KKBG) ve cari dengenin gayri safi yurt içi hasılaya (GSYİH) oranı gösterilmektedir. 1989 yılındaki sermaye hareketliliği açılımıyla birlikte 1992 yılından itibaren bütçe açıkları ile cari açık beraber hareket etmeye başlamıştır. 1980-1985 yılları arasında, belirtilen tüm göstergelerde azalma söz konusudur. 1985 yılında bütçe dengesi sağlanmış, aynı yıl cari açıkta gerileme yaşanmıştır. 1985–1990 döneminde, KKBG ve FDBG tekrar artış göstermiştir.

Türkiye de uygulanan politik istikrarsızlık ve maliye politikası tercihlerinin kamu/bütçe açıklarını, bu değişkeni temsilen kullanılan kamu kesimi borçlanma gereği (KKBG)/GSMH oranını artırması Türkiye ekonomisinin gerçeklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Kamu sektörü gelirleri, giderlerinin gerisinde kalarak, bütçe açıklarına neden olmaktadır.  Türkiye de ekonomik büyümenin ithalata bağımlı olduğu için, göreli olarak yüksek büyüme oranlarının olduğu dönemler yüksek cari açık verilen dönemlerdir. Büyümenin yavaşladığı veya ekonomik durgunluk dönemler ise cari fazla verilen dönemlerdir. 1990–1994 yılları arasında KKBG düşük bir gerileme gösterirken, FDBG azalmıştır. Diğer yandan, FDBG 1994 yılından itibaren, 1999 yılı hariç, sürekli olarak fazla vermiştir. KKBG ise 2003 yılına kadar artmıştır. Bu durum kamunun faiz ödemelerinin arttığını göstermektedir. Cari hesap, 1989, 1994, 1999 ve 2001 yılları istisna olmak üzere, açık verdiği belirtilebilir. 1995 yılından itibaren ise faiz dışı kamu harcamaları faiz gelirleri ile finanse edilebilmiştir. Fakat anapara ve faizden oluşan borç-servis ödemeleri için yeni borçlanmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Diğer bir deyimle, kamu sektörü önceki açığını finanse etmek için yeni açıklar yaratmak için bir kısır döngüye girmiştir: Bu da “borç-tuzağı” şeklinde nitelendirilebilir (TCMB, 1996).

DIŞ TİCARET GELİŞMELERİ

Türkiye’de 2008 yılında ihracat %23,1 ve ithalat %18,8 artarken 2009 yılında ise ihracat %22,6 , ithalat ise %30,2 gerilemiştir. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin verilerine dayanılarak 2009 yılındaki bavul ticaret dahil 104.605 milyar $ ihracat, 132.110 milyar $ ithalat gerçekleştirilmiştir.

Böylece Türkiye dış ticaretinde görmediği boyutta bir düşüşe 2009 yılında karşılaşmıştır. Türkiye özellikle 2001 krizi sonrasında ihracatta çok başarılı bir dönem geçirmiştir. 2001-2008 yılları arasında dolar bazında %321,4 oranında artış göstermiştir. 2008 yılının son çeyreği ile birlikte küresel krizin de ağır etkisi altında iç talepteki daralma ve dış talepte önemli düşüş bir yaşanmıştır.

 

2001 kriz sonrasında ekonomideki iyileşme ihracattaki başarının payı oldukça yüksektir. 2001-2008 döneminde ihracat dolar bazında %321,4 oranında artarken, ithalatta artış %387,8 ile daha yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. Bu dönemde ithalat bağımlılığı giderek artmış, özellikle ara malı ithalatındaki yüksek artışlar ithalat artışını daha da hızlandırmıştır. Ancak 2008 yılı küresel krizle yoğun etkisi altında ihracatta olduğu gibi ithalatta da düşüşler yaşanmaya başlamıştır. Bu eğilim Kasım 2009 yılına kadar devam etmiştir. Kasım ve Aralık ayında  ithalatın artmasına rağmen (%4,5 ve %31,6)  2009 yılındaki %30,2 oranında küçülmüştür.

KAYNAKÇA

KÜÇÜKAHMETOĞLU, Osman; (2005), “Reel Entegrasyon Teorisi”, Ekonomik Entegrasyon‐Küresel ve BölgeselYaklaşım içinde, Ed: Osman Küçükahmetoğlu ve Hamza Çeştepe, Şevket Tüylüoğlu, Ekin Kitapevi,Ankara.

ÖZKALE, N. Lerzan ve Fatma Nur KARAMAN; (2006), “Gümrük Birliği’nin Statik Etkileri”, Uluslararası Ekonomive Dıs Ticaret Politikaları, 1(1), ss. 117‐138.

SEYiDOĞLU, Halil ve Barbaros KEMER; (2002), “Türkiye‐AB Gümrük Birliği ilişkilerinde UygulamanınDegerlendirilmesi”:1969‐1999”, Atatürk Üniversitesi iktisadi ve idari Bilimler Dergisi, 16(1‐2), ss. 1‐9.

AKGÜNDÜZ, Mustafa; (2005), “Gümrük Birliği Öncesi ve Sonrasında Türkiye ile AB Ülkeleri Arasındaki İthalatİhracatİlişkileri: Ekonometrik Bir Analiz,” VIII. İktisat Öğrencileri Kongresi, İzmir.

Veri Kaynakları:

www.worldbank.org

www.dtm.gov.tr

www.tuik.gov.tr

http://www.ekonomi.gov.tr

 

 

Cevap Yaz